ለሥነ-ልቦናና ለሥነ-አዕምሮ ጤና ትርኩረት እንስጥ

የሥነ-ልቦናና የሥነ-አዕምሮ ጤና አገልግሎት ሰጪዎች በተለያዩ ዘርፎች ተሰማርተው ይገኛሉ። ለምሳሌ፦ በግል ተቋማት፣ በሆስፒታሎች፣ በክሊኒኮች፣ በድጋፍ መስጫዎች፣ በማገገሚያ ተቋማት፣ በከፍተኛ ትመህርት ተቋማት እና በሌሎችም ሥፍራዎች አገልግሎት ይሰጣሉ።

ሳይኮተራፒ  (psychotherapy) የአስተሳሰብ፣  የባህርይ ፣  የተግባር፣  እንዲሁም  የማሕበራዊ  ኑሮ ግንኙነት  አዎንታዊ  ለውጦችን  ለማስገኘት የሚያገለግል የሥነ-ልቦና ዕርዳታ መስክ ሲሆን በመወያተትና  በመመካከር (talk therapy) ላይ የተመሠረተ የሞያ ዘርፍ ነው።

ግለሰቦች የሳይኮቴራፒ አገልግሎት የሚሹት  በተዛቡ አስተሳሰቦች፣ ስሜቶች፣ ሀድራዎች/ባህሪዎችና ተግባሮች ምክንያት በሕይወታቸው እንዲሁም ከሰዎች ጋር ባሏቸው ግንኙነቶች ውስጥ ችግሮች ገጥመዋቸው መፍትሔ ማግኘት ሲያዳግታቸውና የዕላት-ከዕለት ኑሮን ማሸነፍ/መግፋት ሲሳናቸው አለዚያም ሁኔታዎች ውስጣዊ ሰላም ሲነሷቸው ነው።

ሳይኮተራፒስቶች (psychotherapists) በመግባባት፣ በማዳመጥ፣ አስተያየታቸውን ከመስጠት በመቆጠብና ከተገልጋዮች ጋር የተወያዩባቸውን ጉዳዮች በምሥጢር  በመጠበቅ  ላይ የተመተመሠረተ የሥነ-ልቦና ዕርዳታ ይሰጣሉ። በተጨማሪም በባህርይም ይሁን በሕይወት ልምድ ሰው ከሰው እንደሚለያይ በመገንዘብ አዕምሯቸውን ክፍት አድርገው ያለ ምንም ትዝብት የተገልጋዩን ሃሳብና ስሜት ይከተላሉ። ስለሆነም ተገልጋዮች  የተናገሩት ወደ ሌላ ሰው ጆሮ እንደማይዛመት እንዲሁም በተናገሩት ነገር ሳይኮቴራፒስቱ እንደማይታዘቧቸው ዕምነት ኖሯቸው የልባቸውን ለማውራትና ስሜታቸውን ለመግለጽ ድፍረት ያገኛሉ።

የኑሮ ጫናና ዕክሎች እንዲሁም የተለያዩ የሕይወት ገጠመኞች የአዕምሮ ውጥረት (stress)፣ ጭንቀትና (anxiety) ድብርት (depression) ሊያስከትሉ ይችላሉ። እነዚህን ስሜቶች ለመቋቋምና የመንፈስ እርጋታን ለማግኘት ከሳይኮቴራፒስት ጋር የመወያየት(individual therapy) ጥቅሙ ከፍተኛ ነው ተብሎ ይታመናል ።

በትዳር ወይም በጾታዊ ወዳጅነት ውስጥ (couples therapy) እና በቤተሰብ አባላት መካከል በሚፈጠሩ አለመግባባቶች እንዲሁም ልጆችን በማሳደግ ዙሪያ ስለሚከሰቱ ውጣ ውረዶች (family therapy) በአማካዩ በየሁለት ሳምንታት ለአንድ ሰዓት ያህል በመገናኘት መወያየትና መፍትሔዎችን ከተገልጋዮች ጋር አብሮ መፈለግ በሳይኮቴራፒ ከሚሰጡ አገልግሎቶች ውስጥ እንደምሳሌ የሚጠቀሱ ናቸው። ሌላ ውጤታማነቱ የታመነበት የሥነ-ልቦና ዕርዳታ አሰጣት ዘዴ ከአሥር የማይበልጡ ሰዎችን በማሰባሰብ በየጊዜው እየተገናኙ የሚደረግ የእርስ-በእርስ የመደጋገፍ ውይይት (group therapy) ነው።

ሳይኮቴራፒ (psychotherapy) ከካውንስሊንግና  (counselling) ከመንፈሳዊ  ካውስሊንግ (spiritual counselling) ጋር በአያሌ ገጽታዎቹ ተመሳሳይነት ያለው ቢሆንም በመካከላቸው ጥቂት ልዩነቶች እንዳሉ ይታወቃል። ካውንስሊንግ መረጃና  ምክር መለገስን እንዲሁም መመሪያ  መስጠትን  ያከለ ሲሆን መንፈሳዊ  ካውንስሊንግ  ደግሞ  መንፈሳዊና  ዕምነትን  ያዘሉ ምክሮችን  የሚያካትት የሥነ-ልቦና ዕርዳታ አሰጣጥ መንገድ ነው።

ሳይካያትሪ (psychiatry) ወይም የሥነ-አዕምሮ ሕክምና  ከፍ ብሎ ከተጠቀሱት የሚለየው ከሕክምና ልዩ ዘርፎች (specializations) አንዱ በመሆኑ ነው። ሳይካያትሪስቶች (psychiatrists) ወይም የሥነ-አዕምሮ ሐኪሞች በምርመርራ የአዕምሮ ሕመም መኖር ወይም አለመኖሩን የሚያረጋግጡ፣ እንደየአስፈላጊነቱ መድሐኒት የሚያዝዙ፣ በተጨማሪም የመድሐኒት ዓይነትም ይሁን የመጠን ለውጥ ቢያስፈልግ ለታካሚዎች በማስተማርና በማስረዳት ተገቢውን ክትትል የሚያደርጉ የጤና ባለሞያዎች ናቸው።

በግል  ሕይወትዎም  ይሁን  ከሌሎች ሰዎች  ጋር ባልዎት  ግንኙነቶች  ውስጥ ግራ የመጋባት፣ መላ ወይም  ደስታን የማጣት፣ እንዲሁም የጭንቀት፣  የኅዘን፣  የድብርትና ሌሎች  ሥነ-ልቦናን የሚረብሹ ጉዳዮች ወይም ሁኔታዎች ቢያጋጥምዎ በይሉኝታ ተገድበው ለብቻዎ ከማብሰልሰል ይልቅ ከሥነ-ልቦና ጤና ባለሞያ ዕርዳታ በመጠየቅ ለአዕምሮዎ ጤና እንክብካቤ ማድረግዎ ለአካልዎ ጤና ከሚያደርጉት እንክብካቤ ጎን-ለጎን ሊያካሄድ የሚገባና የሚበረታታ ነው ።

ለልብ ህመምና ለሌሎች በሽታዎች ከስፔሻሊስት ተጨማሪ አስተያየትና እንክብካቤ እንደሚጠይቁ ሁሉ የሥነ-አዕምሮ ህመም/በሽታ  ይኖረኝ ይሆን ብለው ከጠረጠሩ  ሐኪምዎ ወደ ሳይካያትሪስት  ይልክዎት ዘንድ (ሪፈራል - referral ) መጠየቅዎ ለአዕምሮዎ ጤና ተገቢውን እንክብካቤ መስጠትዎን፣ መንፈሰ ጠንካራነትዎንና ወኔ(courage) እንዳልዎት የሚገልጽ እንጂ ድክመትዎን የሚያመለክት አይሆንም።