በ1989 እ.ኤ.አ. በተደረገው የተባበሩት መንግሥታት ጉባኤ 196 አገራት የልጆችን ሰባዓዊ መብቶች የሚያስጠብቅ ስምምነት ተፈራርመዋል (United Nations Conventions on the Rights of the Child - UNCRC)። ይህንን ስምምነት ኢትዮጵያና ካናዳ - በ1991 (እ.ኤ.አ.)፣ ኤርትራ ደግሞ በ1994 (እ.ኤ.አ.) በሕጎቻቸው ውስጥ አካትተው አጽድቀዋል። የሚከተሉትን የስምምነት አንቀጾች እንመልከት፦ * አንቀጽ ፲፱ (19)
የወላጆችና የአሳዳጊዎች ኀላፊነት ልጆች አድገው እራሳቸውን እንዲችሉ እንዲሁም የኑሮ ውጣውረዶችን ለመቋቋም ብቃት እንዲኖራቸው ኮትኩቶ ማሳደግ ነው። ከስህተታቸው ትምህርት እንዲያገኙ ድጋፍ በመሆን ዕድሜያቸው በሚፈቅደው መጠን ለልጆች ኀላፊነትን መስጠትና ለሚገጥሟቸው ችግሮች መፍትሔዎችን ፈልገው እንዲያገኙ ዕድል መክፈት ከመልካም አሳዳጊዎች የሚጠበቁ ዋና ተግባሮች ናቸው። ይሁንና የወላጆችና የአሳዳጊዎች ብቃት፣ በወቅቱ የሚገኙበት ሁኔታ፣ እንዲሁም እራሳቸው በዕድገታቸው
ለአሁኒቷ ሰከንድ (present moment) ሙሉ ትኩረት በመስጠት ሀሳባችንን (thoughts)፣ ስሜታችንን (feelings)፣ እና ሕውስታችንን (sensations) የማስተዋል ተግባር ወይም ልምድ ማይንድፉልነስ (mindfulness) በመባል ይታወቃል። በዚህ ጽሑፍ ላይ 'አስተውሎት' ተብሎ ተተርጉሟል። የኑሮን ውጣ ውረድ ለመወጣት አብዛኛዎቻችን ትኩረታችን በየዕለቱ መደረግ የሚገባውን ማከናወናችንን እንጂ ሁኔታዎች በውስጣችን ስለሚያስከትሉት/ስላስከተሉት የስሜት ለውጥ በአብዛኛው የምናስበው ነገር
ሐዘን (grief) የምናውቀው፣ የምንቀርበው ወይም የምንወደው ሰው በሞት ሲለየን ብቻ ሳይሆን የተለያዩ ከሕይወት ጋር የተገናኙ ከባድ የማጣት ጉዳቶችን (loss) አስከትሎ የሚከሰት ስሜት ነው። ለምሳሌ፦ * ጤናችን ሲታወክና መፍትሔ የማይገኝለት ሁኔታ ሆኖ የአካላችን ክፍል ወይም አዕምሯችን ሙሉ በሙሉ መዳን ሲሳነው * የትዳር ወይም የፍቅር ወዳጅነት መፍረስ፣ * ከሰዎች ጋር የነበረን ቅርበት በተለያየ ምክንያት ሲታወክና
የሥነ-ልቦናና የሥነ-አዕምሮ ጤና አገልግሎት ሰጪዎች በተለያዩ ዘርፎች ተሰማርተው ይገኛሉ። ለምሳሌ፦ በግል ተቋማት፣ በሆስፒታሎች፣ በክሊኒኮች፣ በድጋፍ መስጫዎች፣ በማገገሚያ ተቋማት፣ በከፍተኛ ትመህርት ተቋማት እና በሌሎችም ሥፍራዎች አገልግሎት ይሰጣሉ። ሳይኮተራፒ (psychotherapy) የአስተሳሰብ፣ የባህርይ ፣ የተግባር፣ እንዲሁም የማሕበራዊ ኑሮ ግንኙነት አዎንታዊ ለውጦችን ለማስገኘት የሚያገለግል የሥነ-ልቦና ዕርዳታ መስክ ሲሆን በመወያተትና በመመካከር (talk therapy)
ኮንሴንት = ፈቀደ፣ ተስማማ፣ እሺ አለ - ማለት ነው። (አቢሲኒካ መዝገበ ቃላት) https://dictionary.abyssinica.com/consent ኮንሴንት (Consent) በዓለም-አቀፍ መሠረታዊ ሰብዓዊ መብቶች ደንቦችና ሕግጋት ላይ የተመሠረት ደንብና ልማድ ሲሆን ማንም ሰው አካሉን/ አከላቱን አስመልክቶ በሕይወቱ፣ በጤናው፣ በወሲባዊ ግንኙነቱና ሌሎችም ከአካል ጋር በተያያዙ ሁኔታዎች ዙሪያ ራሱ በራሱ የመወሰን ሙሉ ነጻነት እንዳለው
የይሉኝታ፡ ባሕል ይሉኝታ በተለያዩ የኢትዮጵያ ጎሳዎችና ማሕበረስቦች የሚተገበር የትሕትናና የጨዋነት ባሕል ነው። የትሕትና፡ ልምዶች (ሩክያ፡ ሐሰን - 2008) * እንደየማሕበረሰቡ ባህልና ቋንቋ በተለያዩ መንገዶች የሚገለጹ እንጂ ዓለም አቀፍ ባሕርይ ያላቸው አይደሉም። * በአንድ አካባቢ የትሕትና፣ የጨዋነት ወይም የአክብሮት ባሕል ተብሎ የሚወሰድ/የሚታይ አባባል/ ሁኔታ/ ተግባር በሌላ አካባቢ አሳፋሪና አስቆጪ ነው ተብሎ ሊገመገምና ሊወሰድ
"Yilugnta" (pronounced yi-loo-ñ-ta) is an Amharic word with no equivalent English language translation. It pertains to a form of cultural politeness specific to the Ethiopian culture and is practised by people from diverse ethnic backgrounds.
Behind the Fetoon Psychotherapy Blog This space is dedicated to sharing insights, reflections, and educational materials on mental health and cultural topics relevant to Ethiopian and Eritrean communities. Our posts, written in Amharic, explore the connection between psychological well-being and the unique cultural experiences that shape our communities. Disclaimer