ኮንሴንት Consent ምንድን ነው?

ኮንሴንት = ፈቀደ፣ ተስማማ፣ እሺ አለ - ማለት ነው። (አቢሲኒካ መዝገበ ቃላት)

https://dictionary.abyssinica.com/consent

ኮንሴንት (Consent) በዓለም-አቀፍ መሠረታዊ ሰብዓዊ መብቶች ደንቦችና ሕግጋት ላይ የተመሠረት ደንብና ልማድ ሲሆን ማንም ሰው አካሉን/ አከላቱን አስመልክቶ በሕይወቱ፣ በጤናው፣ በወሲባዊ ግንኙነቱና ሌሎችም ከአካል ጋር በተያያዙ ሁኔታዎች ዙሪያ ራሱ በራሱ የመወሰን ሙሉ ነጻነት እንዳለው ያመለክታል።  በዚህ ጽሑፍ ውስጥ 'ፈቃደኝነት' ተብሎ ተተርጉሟል።

ኮንሴንት ሲተነተን (FRIES በሚሉት ፊዳሎች እንደሚጀምር ያስተውሉ)

F- Freely Given = በፈቃደኝነት የሚሰጥ - ማለትም ያለ ምንም ግፊት፣ ማስፈራራትና ማስገደድ (no pressure, threats or manipulation)

R - Reversible = በማንኛውም ጊዜ ሃሳብን መቀየር የሚያስችል (anyone can change their mind at any time)

I – Informed = ስለ ምን እንደሆነ የሚገልጽ - ማለትም የተስማማንባቸው ነጥቦች/ሀሳቦች/ሁኔታዎች/ተግባሮች የትኛዎቹ ናቸው (you know what you’re agreeing to)

E - Enthusiastic =  ግልጽ ስሜትንና ጉጉትን ወይም ፍላጎትን ያዘለ አዎንታን ያከለ (clear and enthusiastic – not silence, not “I guess” or “maybe”)

S – Specific = አንድ ነጥብ/ጉድይ ላይ ብቻ ያተኮረ - ማለትም ለአንድ ሁኔታ እሺ ማለት ለሁሉም ነገር እሺ ተባለ ማለት አይደለም (saying yes to one thing doesn’t mean yes to everything)

በአብዛኛዎቹ እንደ ካናዳ ያሉ ሀገራት ሕጎች መሠረት በኮንሴንት ወይም በፈቃደኝነት ላይ ያልተመሠረተ ወሲባዊ ግንኙነት ሕገወጥ ነው። በትዳር ውስጥም ይሁን ከትዳር ውጪ ሕጉ ሁሉንም ያጠቃልላል። አንድ ሰው “አልፈልግም ትዉኝ” ካለ እንዲሁም በግልጽ “እሺ እፈልጋለሁ” ብሎ ካልተስማማ ወሲባዊ ግንኙነትን መጀመርም ሆነ ከተጀመረም በኋላ መቀጠል በሕግ የሚያስጠይቅ ተግባር ነው።

በካናዳ ውስጥ ኮንሴንት/'ፈቃደኝነት' በሰፊው የሚተገበር መልካም ባሕል ከመሆኑም በላይ ሰብዓዊ  ክብርንና ደህንነትን ማስጠበቂያ ሕግና ልማድ ነው።

በአንዳንድ ባሕሎች እንቢታ እንደ ነውር ሊቆጠር ስለሚችል አንዳንዶቻችን በአንደበታችን “እሺ” ብለን እየተናገርን በሁኔታችንና በአካላችን የመራቅ/የመሸሽ ወይም በድን የመሆን ባሕርይ በማሳየት አለዚያም አንገታችንን እና ዓይኖቻችንን ዞር በማድረግ እንቢተኝነታችንን እንገልጻለን። የዚህ ዓይነቱ ስውርና አለመፈልግን የሚያሳይ አገላለጽ በቂ ሆኖ ሊወሰድ ይገባል። አንድ ሰው የማመንታት ወይም እንዳልፈለገ የሚገልጽ/የሚያመለክት ሁኔታን ካሳየ ኮንሴንት አልሰጠም ወይም አልፈቀደም ማለት ነው።

ይልቁንም የወንድ ጾታ ሰው ከሆኑ፣ በዕድሜዎ ልቀው ከተገኙ/ከበለጡ፣ በሀብት፣ በሃላፊነት ደረጃና በስልጣን ከፍ ያሉ ከሆኑ የሌሎችን ኮንሴንት ወይም ፈቃደኝነት በግልጽ እንዲሹና እንዲጠይቁ አጥብቆ ይመከራል።

ለምሳሌ፦

• "አንዴ ጉንጭህን/ ጉንጭሽን መንካት ትፈቅድልኛለህ/ትፈቅጂልኛለሽ ወይ?"
• "እዚህ ጋ ብስምህ/ ብስምሽ ፈቃደኛ ነህ/ነሽ ወይ?"
• "ተስማምተን የምናደርገው ቢሆንም በመሃል ሀሳብህን ከቀየርክ ንገረኝ/ ሀሳብሽን ከቀየርሽ ንገሪኝ፤ ያለምንም ጥያቄ እናቆማለን።
• "_____ ትፈልጋለህ/ ትፈልጊያለሽ ወይ?"
• ወዘተ

ዝምታ እሺታ አይደለም። በግልጽ በመጠየቅ እዎንታንና ፈቃደኝነትን ማረጋገጥ ያስፈልጋል።

ሰው ሳይፈልግ፣ ሳይስማማና ሳይፈቅድ መንካት፣ መጎንተል፣ ማቀፍ፣ መሳም፣ ወይም ወሲባዊ ግንኙነት እንዲያደርግ ማስገደድ ስህተትና አለአግባብ ብቻ ሳይሆን ሕገወጥ ተግባርም ስለሆነ ፈቃደኝነትን ወይም ኮንሴንትን አስቀድመን መጠይቅ ባሕላችን እናድርግ።